Klokkenluidersregelgeving - Wat betekent dat voor VZW’s?
Wat is een klokkenluider?
Een klokkenluider is een persoon die informatie over inbreuken meldt of openbaar maakt. Het kan bijvoorbeeld gaan over belastingfraude, sociale fraude, belangenvermenging,…
Het gaat over werknemers, zelfstandigen, aandeelhouders, vrijwilligers, stagiairs,…
Dergelijke melding brengt risico's met zich mee voor de klokkenluider. Zo vrezen ze wel eens voor ontslag, mislopen van promotie,… De nieuwe klokkenluidersregelgeving zorgt voor een betere bescherming van deze klokkenluiders.
Intern meldingskanaal
Organisaties met minstens 50 werknemers zijn vanaf 17 december 2023 verplicht een intern meldingskanaal in te stellen. Dat meldingskanaal moet onder andere de vertrouwelijkheid van de identiteit van de melder en de onpartijdige opvolging van een melding garanderen. Ook moeten ze een register bijhouden van iedere ontvangen melding.
Bij organisaties met minstens 250 werknemers moet dat intern meldingskanaal al sinds 15 februari 2023 ingesteld hebben en zij zijn bovendien verplicht om hier ook anonieme meldingen te ontvangen.
Procedure voor interne meldingen
Organisaties met minstens 50 werknemers moeten daarnaast vanaf 17 december 2023 ook een procedure voor interne meldingen en opvolging uitwerken. Deze procedure moet voldoen aan een aantal voorwaarden. Bij organisaties met minstens 250 werknemers moet die procedure voor interne meldingen al sinds 15 februari 2023 aanwezig zijn.
Bescherming klokkenluiders
De klokkenluidersregelgeving verbiedt represailles tegen melders. Het gaat hier onder andere over schorsing, ontslag, degradatie, weigering van bevordering, loonsverlaging, veranderen van locatie van werkplaats,…
Klokkenluiders die van mening zijn dat ze toch het slachtoffer zijn van of bedreigd worden met represailles kunnen zowel gerechtelijk (arbeidsrechtbank) als buitengerechtelijk (federale coördinator) een procedure starten.
Ze kunnen een schadevergoeding vorderen tussen 18 en 26 weken loon. Als het slachtoffer geen werknemer is, kijkt men naar de werkelijk geleden schade.
Sancties
Werkgevers die een inbreuk plegen op de regels over interne meldingen en hun opvolging of geen register bijhouden van iedere interne melding, kunnen sancties opgelegd krijgen.
Volgens het Sociaal Strafwetboek kunnen inbreuken worden bestraft met een gevangenisstraf van 6 maand tot 3 jaar en een strafrechtelijke geldboete van 4.800 euro tot 48.000 euro of met één van die straffen alleen ofwel een administratieve geldboete van 2.400 euro tot 24.000 euro.
Volgens de klokkenluiderswet kunnen inbreuken worden bestraft met een gevangenisstraf van 6 maand tot 3 jaar en een strafrechtelijke geldboete van 4.800 euro tot 48.000 euro (opdeciemen inbegrepen) of één van die straffen alleen.
Wat betekent dat voor VZW’s
Ook bij VZW’s kunnen werknemers, stagiairs, vrijwilligers,… aan de slag zijn die de rol van klokkenluider kunnen aannemen. Tevens kunnen leden van de algemene vergadering, het bestuursorgaan en (eventueel) dagelijks bestuur de rol van klokkenluider op zich nemen.
VZW’s van minstens 50 werknemers zijn dus ook verplicht vanaf 17 december 2023 een intern meldingskanaal op te stellen, een procedure voor interne meldingen op te stellen en een register bijhouden van elke ontvangen melding.
VZW’s met minstens 250 werknemers moeten dat intern meldingskanaal en de procedure voor interne meldingen al sinds 15 februari 2023 ingesteld hebben en zij zijn bovendien verplicht om anonieme meldingen te ontvangen.
Ten slotte is verbod op represailles en de bijhorende sancties eveneens van toepassing op VZW’s.
