Persoonlijke aansprakelijkheid bestuurder van de vzw (deel 3)

Hoe de risico's te beperken

Men kan de risico's beperken door een bepaald stappenplan te respecteren en te volgen.

STAP 1: DE BESTUURDER ALS GOEDE HUISVADER

Een bestuurder vermijdt aansprakelijkheid door de wet en de statuten na te leven, als een goed huisvader te besturen en de juiste voorzorgen nemen. Een belangrijke voorzorg is het steeds laten opnemen in de notulen wanneer men niet akkoord is met een besluit.

STAP 2: ZORG VOOR EEN KWIJTING

De algemene vergadering is exclusief bevoegd om elk jaar de begroting en de jaarrekening goed te keuren. Door deze goed te keuren, verleent ze kwijting aan de raad van bestuur inzake het financieel beleide van het afgelopen boekjaar. Op dat moment kunnen bestuurders ook kwijting vragen voor heel hun gevoerde beleid, in zijn totaliteit. Kwijting is dus een officiële bevestiging dat de bestuurders hun taak goed hebben uitgeoefend.
Het gevolg van deze kwijting is dat de algemene vergadering definitief afstand doet van een eventuele interne aansprakelijkheidsvordering ten opzichte van de bestuurder, tenzij in het geval van bedrog. Deze kwijting heeft wel geen gevolg naar derden toe, waardoor ze nog steeds de externe aansprakelijkheidsvordering kunnen uitoefenen.

Men kan de kwijting zowel impliciet als expliciet verlenen. Expliciet neemt men het als agendapunt op in de algemene vergadering. Nadat de algemene vergadering over de kwijting heeft kunnen oordelen, zal men overgaan tot de stemming. Impliciete kwijting kan alleen voorkomen wanneer de algemene vergadering ook over de juiste gegevens beschikt om de jaarrekening en het door de raad van bestuur gevoerde beleid te beoordelen.

Wanneer de algemene vergadering weigert de kwijting te geven aan één of alle bestuurders, moet deze hiervoor de redenen opgeven. Bij blijvende weigering kan men zich wenden tot de rechtbank van eerste aanleg.

STAP 3: SLUIT EEN AANSPRAKELIJKHEIDSVERZEKERING AF VOOR BESTUURDERS

Deze verzekering wordt door de vzw zelf afgesloten. Hierdoor moet de vzw het contract aangaan en de premie betalen.
Het gevolg van de verzekering is dat alle bestuurders binnen de vzw verzekerd zijn voor hun aansprakelijkheid. Men kan de bestuurders nog steeds aanspreken, maar alle financiële gevolgen inzake hun aansprakelijkheid zijn gedekt.
In principe is elke schade die ontstaat door een contractuele of buitencontractuele fout van de bestuurder, inclusief de advocatenkosten, gedekt, met uitzondering van: opzettelijke fouten, eventuele andere uitsluitingen die expliciet in het verzekeringscontract zijn opgenomen, geldboetes.

STAP 4: NEEM DESNOODS ONTSLAG

Elke bestuurder kan op ieder moment ontslag nemen, zonder enige motivatie. Indien echter door het ontslag van de bestuurder de werking van de vzw zou verstoord worden (bv. bestuurders onder minimum), verplicht men de bestuurder om zijn mandaat verder te zetten tot er regelmatig in zijn vervanging voorzien kan worden.

Het nemen van ontslag bevrijdt uiteraard niet van elke aansprakelijkheid. Men blijft steeds aansprakelijk voor de feiten die gebeurd zijn voor het ontslag.
Het ontslag krijgt pas uitwerking ten opzichte van de buitenwereld wanneer het rechtsgeldig is bekendgemaakt. Hieronder verstaan we de nodige neerlegging en publicaties in de bijlagen van het Belgisch Staatsblad.
Na het ontslag is men dus bevrijd voor alle gebeurtenissen na de bekendmaking van het ontslag.

STAP 5: DE EXONERATIECLAUSULE

Een exoneratieclausule is een clausule waardoor de aansprakelijkheid van bestuurders ten opzichte van de vzw beperkt wordt. Het gevolg van deze clausule is dat de vzw geen interne aansprakelijkheidsvordering meer kan instellen tegen een bestuurder. De clausule is enkel geldig wanneer de statuten van de vzw een beperking van de aansprakelijkheid aan de bestuurders toelaat.

Over de geldigheid van zo'n clausule zijn de meningen verdeeld. Volgens sommigen is dit perfect mogelijk op te nemen in de statuten of in een aparte overeenkomst met de bestuurders.
Deze clausule moet dan wel aan een paar voorwaarden voldoen:

  • de beperking mag niet strijdig zijn met de openbare orde of het dwingende recht
  • het gevolg van de exoneratieclausule mag er niet in bestaan dat de aansprakelijkheid van de bestuurder volledig verdwijnt
  • de exoneratieclausule moet vrij zijn overeengekomen

Om aan bovenstaande voorwaarden te voldoen, beperkt men de clausule best tot de aansprakelijkheid wegens bestuursfouten.
Anderen daarentegen zijn van mening dat het niet geldig is, aangezien het de bevoegdheid van de algemene vergadering ontneemt om over het bestuur van de bestuurders te oordelen. Het is namelijk de algemene vergadering die de bevoegdheid bezit om besturders te ontslaan, al dan niet kwijting te verlenen of een aansprakelijkheidsvordering in te stellen.

STAP 6: DE VRIJWARINGSVERBINTENIS

Een vrijwaringsverbintenis is een overeenkomst tussen een vzw en een bestuurder waardoor de vzw zich ertoe verbindt om de bestuurder te vrijwaren voor alle financiële gevolgen uit aansprakelijkheid ten opzichte van derden. Hieronder verstaan we dat de vzw elke buitenstaander die door een contractuele of buitencontractuele fout van een bestuurder schade heeft geleden, zal vergoeden.

STAP 7: EEN DADING

Een dading maakt een einde aan betwistingen tussen de vzw en een bestuurder omtrent de persoonlijke aansprakelijkheid van de bestuurder. Met andere woorden: Dading is een akkoord tussen de twee partijen, waarbij elke partij toegevingen moet doen.
Een dading moet door de algemene vergadering van de vzw worden goedgekeurd.

STAP 8: DE VERJARING

Men kan de aansprakelijkheid van bestuurders laten verjaren, hierdoor zal men na een bepaalde tijd de bestuurders niet meer persoonlijk aansprakelijk kunnen stellen.
We moeten hiervoor een onderscheid maken tussen interne en externe aansprakelijkheid. Een interne aansprakelijkheidsvordering van de vzw verjaart na tien jaar. Een externe aansprakelijkheidsvordering verjaart na vijf jaar vanaf de dag waarop de buitenstaander kennis kreeg van de schade en van de identiteit van de aansprakelijke bestuurders, en in ieder geval na 20 jaar na de dag waarop de buitencontractuele tekortkoming plaatsvond.
Er bestaat één uitzondering op bovenstaande regel: indien de fout ook een misdrijf uitmaakt, zal de burgerlijke vordering niet verjaren voor de strafvordering.

STAP 9: DE DELEGATIE VAN BEVOEGDHEDEN OM STRAFRECHTELIJKE AANSPRAKELIJKHEID TE VERMIJDEN

Om aan persoonlijke strafrechtelijke aansprakelijkheid te ontsnappen, kan een bestuurder of de raad van bestuur in zijn geheel een aantal bevoegdheden overdragen aan andere personen. Deze personen moeten wel de nodige bekwaamheid, gezag en middelen bezitten om deze bevoegdheden uit te oefenen. Het risico inzake strafrechtelijke aansprakelijkheid wordt samen met de bevoegheden overgeheveld.
Om van een geldige delegatie te kunnen spreken, moet men volgende voorwaarden vervullen:

  • de delegatie mag niet algemeen zijn (beperkt aantal, precies omschreven en duidelijk afgebakend)
  • de persoon aan wie de bevoegdheden worden gedelegeerd, moet een autonome beslissingbevoegdheid bezitten (geen constante inmening door de raad van bestuur)
  • de persoon aan wie de bevoegdheden worden gedelegeerd, moet bekwaam zijn (op de hoogte van de wetgeving), gezag hebben en over de nodige middelen beschikken

De delegatie wordt omwille van bewijsredenen best op papier gezet, zodat latere discussie vermijd kunnen worden.

STAP 10: VERMELD ALLE GEGEVENS OP ALLE VZW-DOCUMENTEN

Men kan hiervoor doorklikken op de fiche van de beperking risico's bij de leden.

STAP 11: PAS OP BIJ DE OPRICHTING

Men kan hiervoor doorklikken op de fiche hierboven van de beperking risico's bij de leden.

STAP 12: PAS OP BIJ DE VEREFFENING

Men kan hiervoor doorklikken op de fiche hierboven van de beperking risico's bij de leden.

STAP 13: ZORG DAT ALLE BTW-, RSZ-, EN BEDRIJFSVOORHEFFINGS IN ORDE ZIJN 

Het is belangrijk om als vzw altijd voorrang te geven aan het betalen van verschuldigde bedrijfsvoorheffing, btw en RSZ-bijdragen voor alle andere schulden. Wanneer men dit niet doet, riskeert men als bestuurder persoonlijk aansprakelijk gesteld te worden.


Onbeperkte toegang tot vereniginginfo.be artikels? Registreer jezelf nu.

Bij het nemen van een abonnement op vereniginginfo krijg je toegang tot een heel wat artikels vol interessante thema's, schema's, filmpjes,...

Registreer jezelf nu