Patrimoniumtaks

Wat is patrimoniumtaks?

Patrimoniumtaks, de kern van de zaak?

Indien mensen sterven, gaat hun vermogen over naar de erfgenamen. Hierop zullen successierechten betaald moeten worden.

Daar een vzw in principe niet sterft, zal de Belgische Staat nooit successierechten kunnen heffen op het vermogen van de vzw. Om dit verlies enigszins te recupereren, werd de taks tot vergoeding der successierechten of 'patrimoniumtaks' ingevoerd. Deze taks is een belasting die jaarlijkse betaald moet worden door vzw's en stichtingen waarvan het vermogen i.e. het zogenaamde "geheel van de bezittingen", meer dan 25.000 EUR bedraagt.

Momenteel wordt deze taks geregeld in art. 147 e.v. Wetboek Successierechten.

De stappen

Wat moet ik allemaal weten over patrimoniumtaks?

Stap 1: Wie moet patrimoniumtaks betalen?

Algemene regel 

Alle verenigingen die opgericht zijn na 10 juli 1921 vallen onder de taks tot vervanging der successierechten. Sinds een wetswijziging in 2002 zijn ook private stichtingen onderworpen aan de patrimoniumtaks.

Concreet wil dit zeggen dat volgende rechtpersonen onderworpen zijn aan de taks:

  1. de verenigingen zonder winstoogmerk, opgericht na 10 juli 1921;
  2. de inrichtingen en verenigingen zonder winstoogmerk die rechtspersoonlijkheid verkregen hebben bij de wetten van 7 augustus 1919 , van 12 maart en van 25 mei 1920;
  3. de private stichtingen; en
  4. de internationale verenigingen zonder winstoogmerk.

Uitzonderingen

In bepaalde gevallen moet geen patrimoniumtaks betaald worden:

Kwantitatieve drempel

Indien het geheel van de bezittingenvan de vzw of stichting, de zogenaamde "massa der goederen", een waarde heeft van minder dan 25.000 EUR, dient geen patrimoniumtaks betaald te worden.

Andere uitzonderingen

Daarnaast zijn er nog een aantal opgesomde organisaties die buiten het toepassingsgebied van de taks tot vergoeding der successierechten vallen. Deze organisaties zijn opgelijst in de wet.

Stap 2: Op welk vermogen betaal ik patrimoniumtaks

Algemeen

De patrimoniumtaks is verschuldigd op “het geheel van de bezittingen”. Zowel bezittingen die zich in het buitenland of in België bevinden dienen opgenomen te worden.

Volgens de wet bestaat "het geheel van de bezittingen" onder andere uit:

  1. de onroerende goederen (i.e. huizen, gronden);de roerende goederen, (i.e. voertuigen, aandelen);
  2. de vaste kapitaalgoederen.

In de praktijk worden meestal volgende bezittingen aangegeven:

  1. de investeringen; en
  2. de financiële middelen en beleggingen op meer dan drie maanden.

Dit betekent dat lopende rekeningen, kasrekeningen en depositorekeningen in de praktijk niet moeten worden aangegeven. Evenmin dienen termijnrekeningen aangegeven te worden, indien de gelden niet voor meer dan één jaar worden uitgezet.

Vrijgestelde bestanddelen

Bepaalde goederen zijn van de taks tot vergoeding der successierechten vrijgesteld.

Volgens de wet

De wet laat de vrijstelling van volgende bestanddelen toe:

  1. de nog verschuldigde en niet gekapitaliseerde intresten, rentetermijnen, huur- en pachtgelden en, meer in het algemeen, burgerlijke vruchten van welke aard ook, evenals jaarlijkse bijdragen en inschrijvingsgelden;
  2. de al dan niet genoten natuurlijke vruchten;
  3. de liquiditeiten en het bedrijfskapitaal bestemd om gedurende het jaar verbruikt te worden voor de activiteit van de vereniging of stichting;
  4. de in het buitenland gelegen onroerende goederen;
  5. de effecten uitgegeven door handelsvennootschappen waarvan de vereniging of stichting als bezitter-emittent wordt aangemerkt krachtens de wet van 15 juli 1998 betreffende de certificatie van effecten uitgegeven door handelsvennootschappen, op voorwaarde dat de certificaten krachtens artikel 13, § 1, eerste lid, van dezelfde wet voor de toepassing van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 gelijkgesteld worden met de effecten waarop ze betrekking hebben.

En in mensentaal

  1. Met het eerste punt wil de wetgever zeggen dat enkel rekening moet gehouden worden met de effectieve ontvangen interesten, huurgelden, bijdragen, enz. en dus niet met hetgeen men nog verwacht te ontvangen.
  2. Het tweede punt geeft weer dat de natuurlijke vruchten uit de grond zoals planten, bossen, vruchten, enz. niet moet aangeven.
  3. Als derde omschrijft men de liquiditeiten en het bedrijfskapitaal, bestemd om gedurende het jaar verbruikt te worden, voor de activiteit van de vereniging of stichting. Men bedoelt hiermee alle beschikbare financiële middelen van de vzw die in de loop van het boekjaar aangewend worden voor het normale verloop van de vzw.
  4. Ondanks het feit dat de taks verschuldigd is op het geheel van de bezittingen waar ze zich ook bevinden, zijn de buitenlandse onroerende goederen uitdrukkelijk uitgesloten om dubbele belasting (i.e. belasting in België en in het buitenland) te vermijden, daar onroerende goederen in principe al in het buitenland belast worden.
  5. De laatste vrijstelling beoogt in de eerste plaats het gebruik van vzw's of private stichtingen om familiale opvolgingsproblematieken te vermijden.

Twee elementen die men van "het geheel van de goederen" mag aftrekken

Een eerste uitzondering betreft de nog niet betaalde termijnen van hypothecaire leningen, mits de hypotheek is gevestigd op goederen van de vereniging of stichting en minstens 50 % van de hoofdsom van de lening waarborgt. Met andere woorden kan een vzw die een hypothecaire leningen heeft aangegaan om een investering te financieren, onder deze voorwaarden, de nog niet betaalde termijnen in aftrek brengen van de belastbare basis.

Een tweede uitzondering betreft de door de vereniging of stichting als algemene legataris van een nalatenschap nog uit te voeren legaten van een geldsom. De legaten die de vzw in haar hoedanigheid van algemeen legataris van een nalatenschap nog moet uitvoeren, kunnen bijgevolg in mindering gebracht worden. De invoering van deze wettelijke kostenaftrek is slechts een formele bevestiging van wat al in de praktijk gebeurde.

Stap 3: Waardering van het vermogen

Tijdstip

De waarde van het vermogen dat aangegeven dient te worden is de waarde van de goederen op 1 januari van het aanslagjaar. De waardering van het vermogen behoort tot de taken van de raad van bestuur.

Waarderingsmethoden: algemene regel

De waardering gebeurt in principe op basis van de verkoopwaarde. Hieronder verstaat de wetgever “de prijs die bij aanbieding ter verkoop op voor het goed meest geschikte wijze, na de beste voorbereiding en na voldoende publiciteit, op de dag van de waardering, door de meestbiedende gegadigde zou zijn besteed.” 

De raad van bestuur heeft dus de verplichting na te gaan wat de huidige verkoopwaarde is van de goederen die zich in het vermogen van de vzw of stichting bevinden. Deze waardering dient waarheidsgetrouw te gebeuren en kan nadien gecontroleerd worden door de belastingadministratie.

Indien met niet zeker is van de juiste waarde, kan men aan de administratie ook steeds de voorafgaande schatting van (een deel van) de goederen vragen, conform art. 20 W. Succ.

Opgelet: Indien men bepaalde goederen niet aangeeft of onderwaardeert, zal een boete worden opgelegd die gelijk is aan de ontdoken belasting.

Specifieke waarderingsmethoden

Ingeval van:

  1. schuldvorderingen;
  2. openbare effecten; 
  3. rente;
  4. vruchtgebruik; en
  5. blote eigendom gelden andere waarderingsmethoden.

Schuldvorderingen moeten volgens het nominaal kapitaal worden aangegeven, tevens moet men de rente erbij vermelden.

Indien de vereniging openbare effecten in zijn bezit heeft, moet men de waarde aangeven die op de openbare courant van 20 februari of 20 maart wordt vermeld.

Indien de vereniging van een rente geniet, bestaan er verschillende soorten aangiftes. Het is hier dan ook uiterst aangeraden om artikel 150 van wetboek successierechten te consulteren.

Om de waarde van het vruchtgebruik te bepalen, wordt er een onderscheid gemaakt tussen het vruchtgebruik van meer dan twintig jaar en het vruchtgebruik van minder dan twintig jaar. Indien een vzw meer dan twintig jaar vruchtgebruik heeft dan is de belastbare grondslag twintig keer de vergoeding. Indien men minder dan twintig jaar geniet van het vruchtgebruik, dan is de belastbare grondslag de waarde vermenigvuldigd met de nog te lopen jaren. De waarde van het jaarlijkse inkomen is 4% van de waarde van het vruchtgebruik.

Bij blote eigendom moet de vereniging het verschil aangeven tussen de waarde van het volle eigendom en die van het vruchtgebruik.

Stap 4: De berekening van de belasting

Het geheel van de bezittingen is kleiner of gelijk aan 25.000 euro

Indien de waarde van het geheel van de bezittingen kleiner of gelijk is aan 25.000 euro dan, is de vzw niet aan de patrimoniumtaks onderworpen.

Dit wil echter niet zeggen dat de vzw vrijgesteld is van alle verplichtingen. Men moet immers aan de administratie kenbaar maken dat het geheel van de bezittingen kleiner of gelijk is aan 25.000 euro . Dit moet men doen door een strookje, onderaan het aanslagformulier (formulier nr. 184), terug te sturen naar de administratie voor 31 maart.

Het geheel van de bezittingen is groter dan 25.000 euro

Indien het geheel van de bezittingen groter is dan 25.000 euro , zal er patrimoniumtaks verschuldigd zijn.

Tarief van 0,17%

Het tarief van de taks ter vergoeding van successierechten bedraagt 0,17% van de waarde van het geheel van de bezittingen. Het uiteindelijke bedrag wordt naar boven afgerond.

Stap 5: Hoe moet men aangifte doen?

In principe zal men in de maand februari van elke jaar een brief ontvangen van de bevoegde administratie. In deze brief zal de administratie vragen aangifte te doen van de patrimoniumtaks. Samen met de brief zal het benodigde aanslagformulier (aangifteformulier 187) gebundeld zitten.

Het kan echter voorkomen dat de vzw  het aanslagformulier niet ontvangt. Wanneer dit voorkomt wordt dient de vzw zelf contact opneemt met de bevoegde administratie om het aangifteformulier aan te vragen.

Een andere mogelijkheid is het downloaden van het benodigde aangifteformulier op de volgende website: www.myminfin.be. Volg de volgende stappen op de website: 'naar My MinFin zonder authentificatie' » 'formulieren' (onder het tabblad 'gegevens en documenten') » 'Successierechten' (bij de keuzelijst 'Thema') » 187(3): 'Aangifte van de jaarlijkse taks op de verenigingen zonder winstoogmerk'.

Termijn

De aangifte dient te gebeuren binnen de eerste 3 maanden van elk aanslagjaar op het kantoor van successierechten bevoegd voor het gebied waar de vzw of stichting haar maatschappelijke zetel heeft .

Laattijdige aangifte

Artikel 158bis van het wetboek van successierechten vermeldt dat bij een laattijdige indiening van de aangifte, de vzw of stichting een boete moet betalen van 2,50 euro per maand laattijdige aangifte. De boete kan een maximum hebben van 1/10 van de verschuldigde taks en een minimum van 2,50 euro 

Daarnaast kan de vereniging ook een boete krijgen, wanneer ze bewust een te lage waardering geeft aan zijn bezittingen of bepaalde goederen niet opneemt in de aangifte. Artikel 158ter van het wetboek van successierechten vermeldt dat deze boete gelijk is aan de ontdoken taks.

Indien de vzw de belasting te laat betaalt; is ze aan de Belgische Staat de wettelijke interest verschuldigd (i.e. 7% per jaar).

Stap 6: betaling

Wanneer?

Het betalen van het verschuldigde bedrag moet altijd gebeuren voor 31 maart van ieder jaar.

Uitzondering: de verschuldigde taks is kleiner dan 125 euro

Indien de vzw of stichting minder dan 125 euro  taks verschuldigd is aan de fiscus, kan men opteren de taks voor drie achtereenvolgende jaren ineens te betalen.

Belangrijke opmerking

Indien er in de periode tussen de aangifte en de betaling van de taks een verandering optreedt in de bezittingen van de vzw of stichting, dan is de vzw verplicht onmiddellijk contact op te nemen met het bevoegde registratiekantoor.

Geschillen

Onenigheid tussen vzw/stichting en de fiscus patrimoniumtaks

Een geschil?

  1. Enerzijds kan de vzw of stichting het niet eens zijn met de aanslag die de fiscus oplegt.
  2. Anderzijds kan het zijn dat de fiscus van mening is dat er iets niet klopt met de aangifte.

De vzw of stichting is het niet eens met de aanslag

Indien de vzw of stichting het niet eens is met de aanslag, kan deze een bezwaar indienen. Dit bezwaar moet binnen de vijf jaar, vanaf het jaar waarin de vordering is ontstaat, ingediend worden.

De fiscus is het niet eens met de aangifte

Het kan voorkomen dat de fiscus vermoedt dat bepaalde goederen niet werden aangegeven of dat er bepaalde goederen werden ondergewaardeerd door de vzw of stichting. De fiscus heeft twee jaar de tijd om te reageren indien hij dit vermoeden heeft.

Opgelet: Indien er geen aangifte werd gedaan heeft de fiscus 10 jaar de tijd om te reageren.

Sancties

Wat als je niet in orde bent met de patrimoniumtaks?

Indien de vzw of stichting niet in orde is met de aangifte van de patrimoniumtaks kan de fiscus een aantal sancties opleggen.

  1. Laattijdige aangifte
  2. Laattijdige betaling
  3. Niet opnemen van vermogens bestanddelen in de aangifte
  4. Onderwaarderen van vermogens bestanddelen

Laattijdige aangifte

Bij een laattijdige indiening van de aangifte moet de vzw of stichting een boete betalen van 2,50 euro  per maand laattijdige aangifte. De boete kan een maximum hebben van 1/10 van de verschuldigde taks en een minimum van 2,50 euro .

Laattijdige betaling

Indien de vzw de aangifte te laat betaalt, dient de vzw nalatigheidsinteresten betalen. De interestvoet bedraagt 7% per jaar 

Niet opnemen van vermogens bestanddelen in de aangifte

De vereniging of stichting kan ook een boete krijgen, wanneer ze bepaalde vermogensbestanddelen niet opneemt in de patrimoniumtaks aangifte. Deze boete is gelijk aan de ontdoken taks.

Onderwaardering van (delen van) het vermogen

Finaal kan de vereniging ook een boete krijgen, wanneer ze een te lage waardering geeft aan zijn bezittingen of bepaalde goederen niet opneemt in de aangifte. Deze boete gelijk is aan de ontdoken taks. 


Onbeperkte toegang tot vereniginginfo.be artikels? Registreer jezelf nu.

Bij het nemen van een abonnement op vereniginginfo krijg je toegang tot een heel wat artikels vol interessante thema's, schema's, filmpjes,...

Registreer jezelf nu