De gerechtelijke ontbinding

Wat is een gerechtelijke ontbinding?

Wat?

In een aantal gevallen, door de wet voorzien, kan het openbaar ministerie, elk werkend lid en elke belanghebbende (waaronder de toegetreden leden en de bestuurders, maar ook bijvoorbeeld de leveranciers) de gerechtelijke ontbinding van een vzw vorderen.

In welke gevallen?

De vzw-wetgeving somt vijf mogelijke situaties op:

  1. De vzw is niet in staat haar verbintenissen na te komen
    Dit zal bijvoorbeeld het geval zijn wanneer men niet meer aan zijn schulden kan voldoen. Dit wordt met de nodige voorzichtigheid bekeken, waardoor men slechts in uitzichtloze situaties zal ingrijpen.
  2. De vzw wendt haar vermogen of de inkomsten uit dat vermogen aan voor andere doeleinden dan waarvoor ze werd opgericht.
    Iedere vzw moet bij haar oprichting een doel omschrijven. Indien een vzw handelingen voert in strijd met dit doel, kan men de vzw gerechtelijk ontbinden.
  3. De vzw handelt in ernstige mate in strijd met de statuten, met de wet of met de openbare orde.
    Enkel een ernstige schending van de statuten zal voldoende zijn om de vzw gerechtelijk te ontbinden. Hierover oordeelt de rechtbank. Wanneer de wet of de openbare orde wordt geschonden, zal de rechter evenzeer overgaan tot een rechterlijke ontbinding
  4. De vzw heeft gedurende drie opeenvolgende boekjaren haar jaarrekening niet neergelegd.
    Deze mogelijkheid kan pas worden ingeroepen na 13 maanden na de afsluiting van het derde boekjaar waarvoor de jaarrekeningen niet werden neergelegd. De ontbrekende jaarrekeningen worden ook niet neergelegd vooraleer de debatten worden gesloten.
  5. De vzw telt minder dan drie leden.
    Iedere vzw moet minstens drie werkende leden tellen. In de praktijk krijgt de vzw van de rechtbank de kans om de toestand te regulariseren.

Procedure?

Er moet een bepaalde procedure gevolgd worden.

Gevolg?

Door de gerechtelijke ontbinding wordt de vzw opgehoffen.

Enkel in deze gevallen kan een gerechtelijke ontbinding voorkomen, waardoor we van een limitatieve opsomming kunnen spreken.

De procedure van de gerechtelijke ontbinding

Om tot een geldige gerechtelijke ontbinding te komen, kan men bepaalde stappen onderscheiden.

Het stappenplan van de gerechtelijke ontbinding

Op elk van onderstaande stappen kan je doorklikken naar een fiche voor verdere uitleg:

  • De behandeling voor de rechtbank
  • De bestemming van het netto-actief
  • De vereffening
  • Het aanpassen van de briefhoofden op de stukken van de vzw
  • Neerleggen en publiceren

De behandeling voor de rechtbank

De vordering tot gerechtelijke ontbinding wordt ingesteld bij de rechtbank van eerste aanleg van het arrondissement waar de vzw haar zetel heeft.

Hoe?

De gerechtelijke ontbinding kan worden ingesteld bij dagvaarding of verzoekschrift tot vrijwillige verschijning. Zij kan echter niet worden ingesteld bij eenvoudig verzoekschrift. De vordering wordt behandeld als een normale procedure ten gronde.

De opties van de rechtbank?

De rechtbank heeft bij de behandeling van de vordering tot gerechtelijke ontbinding verschillende opties:

  1. De rechtbank kan de vordering tot gerechtelijke ontbinding inwilligen en hiervoor één of meerdere vereffenaars aanstellen.
  2. De rechtbank kan de vzw een termijn opleggen waarin ze zich kan regulariseren.
  3. De rechtbank kan een handeling nietig verklaren.
  4. De rechtbank kan een schadevergoeding opleggen.
  5. De rechtbank kan vaststellen dat er geen probleem meer is.

De bestemming van het nettoactief

Het overblijvende nettoactief moet worden toegewezen aan een belangeloos doel.
De regeling bij de gerechtelijke ontbinding is dezelfde als die bij de vrijwillige ontbinding. Voor meer uitleg kan men op voorgaande link klikken.

De vereffening

De vereffening houdt zowel een tijdelijke overdracht van het bestuur van de vzw in, als het zuiveren van het passief en het overbrengen van het resterende nettoactief. Voor de vereffening te kunnen starten, moeten er één of meerdere vereffenaars worden benoemd, wat voor de start van hun opdracht zorgt. Na het vervullen van hun taak sluit men de vereffening af.

Benoeming

De vereffenaars worden bij een gerechtelijke ontbinding niet benoemd door de algemene vergadering, in tegenstelling tot de vrijwillige ontbinding, maar door de rechtbank.

Opdracht

De rechtbank beslist verder of er een vergoeding wordt toegekend, of er bijkomende voorwaarden aan de vereffenaars moeten worden opgelegd en op welke manier ze hun opdracht moeten uitoefenen.

Afsluiten van de vereffening

De vereffenaars moeten geen verantwoording afleggen aan de algemene vergadering, maar aan de rechtbank door wie ze werden benoemd.

Vergelijking met de vrijwillige ontbinding

In vergelijking met de vrijwillige ontbinding merkt men dat de algemene vergadering vervangen werd door de rechtbank voor bovenstaande onderdelen. Voor een uitgebreide bespreking van deze toepassingen kan men op de link van de vrijwillige ontbinding klikken.

Het aanpassen van de briefhoofden op de stukken van de vzw

De vzw moet de vereffening bekendmaken, zodat de buitenwereld op de hoogte is van de situatie binnen de vzw. De regeling voor de aanpassing van de briefhoofden bij de gerechtelijke ontbinding is dezelfde als die bij de vrijwillige ontbinding.

Neerleggen en publiceren

De uitspraak van de rechtbank moet worden gepubliceerd. Voor het overige is de regeling in verband met de afsluiting van de vereffening gelijklopend als die bij de vrijwillige ontbinding.

Gevolgen van de gerechtelijke ontbinding

De gevolgen van de gerechtelijke ontbinding zijn dezelfde als die bij de vrijwillige ontbinding.


Onbeperkte toegang tot vereniginginfo.be artikels? Registreer jezelf nu.

Bij het nemen van een abonnement op vereniginginfo krijg je toegang tot een heel wat artikels vol interessante thema's, schema's, filmpjes,...

Registreer jezelf nu