Vrijwilligerswet wordt aangepast!

Geschreven op door Steven Matheï
Categorie vrijwilligers

De federale regering keurde op 20 juli 2018 de nieuwe Vrijwilligerswet van vice-eersteminister en minister van werk Kris Peeters en minister van sociale zaken Maggie De Block goed. De ruim een miljoen vrijwilligers in ons land krijgen daardoor een duidelijker statuut.  Daarnaast engageerde de ministerraad zich om na het zomerreces het plafond van de kostenvergoedingen voor sportvrijwilligers, nacht- en dagoppassen en niet-dringend liggend ziekenvervoer op te trekken.

Waarom aanpassen?

Kris Peeters: ”De wet van 2005 over de rechten van de vrijwilliger was een mijlpaal omdat ze bescherming bood aan vrijwilligers die zich belangeloos inzetten voor sociale activiteiten. Tegelijk zijn er in de praktijk een aantal interpretatie- en andere problemen die tot onzekerheid leiden bij vrijwilligers of bij vrijwilligersorganisaties. Met dit wetsontwerp nemen wij die onzekerheid weg, zodat zowel de vrijwilligers als de organisaties die hen verenigen, nog beter beschermd worden en sterker staan in hun statuut.”

Naaste de nieuwe wet, sprak de ministerraad af om na het zomerreces het plafond van de kostenvergoeding op te trekken voor bepaalde vrijwilligersactiviteiten. Voor onder meer nacht- en dagoppassen en niet-dringend liggend ziekenvervoer betekent het jaarplafond van 1.334 euro, dat ze hun engagement maar beperkt kunnen uitvoeren. Het optrekken van het plafond voor die activiteiten zal daar verandering in brengen.

Wanneer treden de aanpassingen in werking?

De federale regering kerude een wetsontwerp goed. Dit wetsontwerp moet nog definitief door de Kamer worden geodgekeurd voorlaeer het in werking kan treden. De verwachting is dat dit in het najaar gebeurt

Nieuw zaken in de Vrijwilligerswet

Volgende veranderingen dienen zich aan in de vrijwilligerswet:

1. Vrijwillige bestuurders en mandatarissen vallen expliciet onder de vrijwilligerswet (inclusief de mogelijkheid om een kostenvergoeding te krijgen)

In de praktijk ons bestonden er nogal wat discussies over de mogelijkheid om ook niet bezoldigde bestuurders van een vzw een vrijwilligersvergoeding te betalen. De fiscale administratie en RVA lieten dit niet toe.van de vrijwilligerswet vallen. Hun engagement is onontbeerlijk voor het verenigingsleven.

Het wetsontwerp brengt daar nu verandering in: vrijwillige bestuurders zullen voortaan expliciet onder het toepassingsgebied van de vrijwilligerswet vallen.

2. Verduidelijking van het beroepsgeheim

Het begrip 'beroepsgeheim' wordt verduidelijkt voor vrijwilligers. Tot nu toe moest de vrijwilliger vaak zelf proberen achterhalen of zij of hij al dan niet aan het beroepsgeheim was onderworpen. Een vrijwilliger die maaltijden bedeelt in een rusthuis bijvoorbeeld, kan bepaalde gegevens uit een medisch dossier opvangen. Hier rijst dan meteen de vraag van het beroepsgeheim.                

Vanaf nu zal de organisatie die een beroep doet op vrijwilligers hen duidelijk moeten maken of het beroepsgeheim al dan niet op hem of haar van toepassing is.

3. Kostenvergoeding

De vrijwilligers krijgen volgens het vernieuwde statuut een “kostenvergoeding” in de plaats van een “vergoeding”. Uit het onderzoek door de Hoge Raad voor Vrijwilligers op het terrein was gebleken dat de term “vergoeding" voor verwarring zorgde. Een vrijwilliger wordt namelijk niet betaald voor zijn engagement.

Als een organisatie geld betaalt aan vrijwilligers, gaat het enkel om een bedrag dat de kosten dekt die verband houden met de activiteit. Het gaat niet om de verloning van arbeid of een compensatie voor de tijd die de vrijwilliger heeft geïnvesteerd. Het vormt een terugbetaling van kosten die de vrijwilliger maakt, ook wanneer het om een forfaitair bedrag gaat.

4. Fiets –of autovergoeding

Vrijwilligers kunnen voortaan een vergoeding krijgen voor het gebruik van de eigen wagen en fiets van hetzelfde niveau als ambtenaren.

5. Vervoer van personen

Vrijwilligers die het regelmatig vervoeren van personen als activiteit hebben, hebben voortaan geen beperking meer op de cumul van onkostenvergoeding en kilometervergoeding. Normaal gezien bestaat er een plafond voor de vergoeding van kosten uit vervoer dat ligt op 2.000 kilometer per jaar per vrijwilliger. Voor deze vrijwilligers wordt een uitzondering ingevoerd. Zij zullen al hun trajecten in het kader van hun vrijwilligerswerk volledig terugbetaald krijgen.

6. Geen beslag / collectieve schuldenregeling mogelijk op de onkostenvergoeding

De kostenvergoedingen die een vrijwilliger ontvangt zijn niet vatbaar voor inbeslagname. De vergoedingen zijn namelijk geen inkomen dat de vrijwilliger verrijkt, maar een terugbetaling van kosten. Op deze kostenvergoedingen mag dus logischerwijze geen beslag worden gelegd door de schuldeisers van de vrijwilliger. Door geen beslag mogelijk te maken, worden personen met schulden niet ontmoedigd om vrijwilligerswerk te doen. Ook vrijwilligers die in een collectieve schuldbemiddeling zitten, zullen om dezelfde reden hun kostenvergoeding niet moeten afdragen aan de schuldbemiddelaar.

7. Occasionele geschenken

Occasionele geschenken voor vrijwilligers zullen verrekend worden in de maximumbedragen voor kostenvergoedingen als de regels van toepassing op werknemers worden nageleefd. Het ontwerp verduidelijkt dat occasionele geschenken dus niet (extra) meetellen bij het bepalen van de maximumbedragen voor de kostenvergoedingen. De huidige vrijstelling in geval van occasionele geschenken die op werknemers van toepassing is, wordt hiermee uitgebreid naar het vrijwilligersstelsel.

 

Steven Matheï
vzw- en verenigingsexpert

Steven Matheï (°1977) is advocaat en één van dé verenigingsexperts in Vlaanderen. Hij adviseert kleine en grote vzw’s & feitelijke verenigingen, is auteur van het boek “De vzw stap voor stap” (4000 x verkocht), gastdocent Universiteit Hasselt en veel gevraagde spreker.